Otizm spektrum bozukluğu (OSB), yaşam boyu süren ve erken gelişim döneminde kendini gösteren nörogelişimsel bir durumdur. Her bireyde farklı bir görünümle ortaya çıkar — bu yüzden “spektrum” deriz.
Güncel tanı kılavuzu, OSB’yi birbirini tamamlayan iki ana özellik üzerinden tanımlar.
Karşılıklı sosyal etkileşim, sözsüz iletişim (göz teması, jest ve mimik) ve ilişki kurup sürdürmede gözlenen farklılıklar. Bu alandaki en tutarlı erken işaretlerden biri, tipik gelişim yörüngesinden ayrışan sosyal iletişimdir.
Stereotipik hareketler, aynılıkta ısrar, katı rutinler, dar ve yoğun ilgi alanları ile duyusal uyaranlara karşı alışılmadık tepkiler. Duyusal duyarlılıklar artık tanı ölçütlerinin bir parçası olarak ele alınır.
OSB, görünümü ve şiddeti kişiden kişiye büyük ölçüde değişen, oldukça heterojen bir durumdur. Bir çocukta öne çıkan özellikler bir başkasında çok daha hafif ya da farklı biçimde görülebilir. Bu nedenle her bireyin güçlü yanlarını ve destek ihtiyaçlarını belirlemek için bireyselleştirilmiş değerlendirmeler gerekir.
Otizme ilişkin ilk bilimsel betimlemelerden biri 1943 yılında yapılmış; izleyen on yıllarda tanı kavramı genişlemiş ve sosyal iletişim güçlükleri ile tekrarlayan örüntüler tutarlı biçimde tanımlanmıştır. Bugün bu özellikler, erken çocuklukta gözlemlenebilen ve ölçülebilen davranışsal belirteçler olarak ele alınmaktadır.
Otizm bir “eksiklik listesi” değil; gelişimin farklı bir örüntüsüdür. Erken fark etmek, bu örüntüyü doğru zamanda desteklemek demektir.
Otistik bireylerin önemli bir bölümü, sese, ışığa, dokunuşa, kokuya ya da harekete karşı tipik olmayan tepkiler verir. Kimi çocuk belirli seslerden ya da dokulardan kaçınırken, kimi çocuk belirli görsel desenlere ya da uyaranlara yoğun ilgi gösterebilir. Bu duyusal özellikler günlük yaşam etkinliklerine katılımı belirgin biçimde etkileyebilir.
Beynin gelişimsel olarak en hızlı ve en esnek olduğu erken çocuklukta sağlanan destek, çocuğun sosyal, iletişimsel ve uyumsal gelişimini anlamlı biçimde güçlendirebilir. Bu yüzden erken belirtilerin tanınması ve ailelerin doğru kanala yönlendirilmesi, projemizin merkezindeki konudur.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve bir tanı aracı değildir. Çocuğunuzun gelişimine dair bir kaygınız varsa bir sağlık profesyoneline başvurmanız önerilir.
